CERN’de heyecanla beklenen deneylerin başlamasının hemen ardından, büyük hadron çarpıştırıcı (LHC) geçtiğimiz hafta sonu kapatıldı. Çok düşük sıcaklıklarda tutulması gereken mıknatısların 100°C’ye kadar ısındığının tespit edilmesi nedeniyle durdurulan deney düzeneği, CERN’e yüklü bir fatura çıkaracağa benziyor.

Parçacık çarpıştırıcının Alice ve CMS istasyonları arasına denk gelen 3-4 sektöründe kaydedilen hasarın, iki mıknatıs arasındaki elektrik devrelerinin hasar görmesi nedeniyle ortaya çıktığı düşünülüyor. Bu konudaki kesin açıklamaysa, incelemeler tamamlandıktan sonra yapılacak. Ancak, en azından şimdilik kesin olarak bilinen şey, deneye en az 2 ay ara verilmiş olduğu. Çünkü hasar gören mıknatısların uygun sıcaklığa kadar ısıtılmaları, tamir edilmeleri ve yeniden soğutulmaları gerekiyor. Arızanın giderilmesinden sonra, deneylere kalındığı yerden devam edilecek.

Bu esnada, Avrupa Birliği 7. Çerçeve Program Projesi kapsamında her yıl farklı bir ülkede düzenlenen EGEE (Enabling Grids for E-sciencE) konferansı da bu yıl İstanbul’da düzenleniyor. 22-26 Eylül 2008 tarihlerinde İstanbul Harbiye Askeri Müzesi’nde düzenlenecek olan konferanslara, aralarında CERN’deki deneylerde yer alan araştırmacıların da bulunduğu 600 bilim adamı katılacak. Yeni nesil internet olarak da tanımlanan Grid sistemi, dünyanın çeşitli yerlerinde bulunan araştırmacıların CERN’de yapılacak deneyler konusunda hızlı bir şekilde bilgi alışverişi yapabilmelerine olanak tanıyacak bir küresel bilgisayar ağı ve veri depolama sistemi. 32 ülkede 100’den fazla ortak proje, EGEE çatısı altında yürütülüyor.

Türkiye’deki Grid altyapı çalışmaları, 2003 yılında TÜBİTAK bünyesinde kurulan ULAKBİM (Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi) tarafından başlatıldı. 2006 yılında tamamlanan çalışmalar sonucunda, Türkiye’nin Grid altyapısı (TR-Grid), şu an EGEE’nin etkin bir ortağı durumunda.

Haber Tarihi: 20 Eylül 2008
Kaynak: news.bbc.co.uk