NASA tarafından gönderilen Phoenix adlı yüzey araştırma aracının Mars toprağından aldığı ilk örneklerin analiz sonuçları hazır: Mars toprağı hafif alkali özellikte ve Dünya üzerinde yaşayan bakteriler ile belirli bitkileri yaşatmaya yetecek kadar çeşitlilikte mineral içeriyor.

Yaklaşık 8-9 arasında olduğu belirlenen pH değeri, Mars toprağının deniz suyu ve kabartma tozu arasında bir bazlıkta olduğunu gösteriyor. İlk incelemelerde varlığı belirlenen mineraller arasında magnezyum, sodyum, potasyum ve klor bulunuyor. Azot ve kükürt bileşiklerinin varlığıysa, bir ileri aşamada yapılacak incelemeler sonucunda belirlenecek. Şimdilik elde edilen sonuçlar, morötesi (UV) ışınların etkisinden korunabilen derinlikteki Mars toprağında canlılığın var olabileceğini gösteriyor.

Mars toprağının, Dünya üzerinde tarım yapmak için elverişli olduğunu söyleyen araştırmacılar, Mars üzerinde de bir sera kurulması durumunda kuşkonmaz, taze fasulye ve şalgam gibi bazı bitkilerin yetiştirilebileceğini belirtiyorlar. Ancak, çilek ve yaban mersini gibi daha asitli toprak isteyen bazı meyvelerin yetiştirilmesi için Mars toprağı elverişli değil.

Sonuçları açıklanan bu ilk analizler, Mars’tan alınan toprak örneğinin, Dünya’dan getirilen küçük buz kalıplarının eritilmesiyle oluşturulan suyla karıştırılması sonrası yapılan ıslak kimya incelemeleri. Bir sonraki adımda, toprak örneği 1000°C’ye kadar ısıtılacak ve çıkan gazların incelenmesiyle, toprak bileşimindeki diğer elementlerin varlığı saptanacak. İlk analizlerde, beklendiği üzere su varlığına rastlanmadı. Bunun nedeni, örneklerin toprağın hemen üst yüzeyinden alınmış olması. Burada bulunan buz, önceki haftalarda incelenen fotoğraflarda gözlendiği üzere hemen buharlaşıyor.

Mars’ın ekvator bölgesinin yüzeyinde uzun zamandır araştırma yapmakta olan diğer iki yüzey aracının topladığı veriler, Kızıl Gezegen’in toprağının Dünya’daki çoğu yaşam formunun gelişimini desteklemeyecek kadar asidik olabileceğini gösteriyordu. Ancak, Phoenix’in elde ettiği pH değeri, bu olasılığı geçersiz hale getirdi. En azından, kutup bölgesindeki topraklar için.

Mars hakkındaki ikinci haber, gezegenin kabuk oluşumu hakkında.

Mars’ın kuzey ve güney yarımkürelerinin kabuk kalınlığı arasında yaklaşık 30 km’lik bir fark bulunuyor. Gökbilimciler, bu farkın Mars’ın manto tabakasındaki bir kayma ya da dev bir göktaşı etkisi nedeniyle ortaya çıktığını düşünüyorlardı. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırmacılarıysa, hazırladıkları bir bilgisayar modellemesi sayesinde, ikinci olasılığı destekleyen güçlü bir kanıt elde etmeyi başardılar.

Çarpmanın gerçekleştiği düşünülen bölgede yer alan Tharsis yanardağ sırasını, blgisayar programı yardımıyla Mars yüzeyinden kaldırmayı başaran araştırmacılar, Güneş Sistemi’nin şimdiye dek bilinen en büyük krateriyle karşılaştılar: yaklaşık 10.600 km uzunluğunda ve 8500 km genişliğinde bir krater. Bu büyüklükte ve elips şeklinde bir oluşumun tek açıklaması, gerçekten büyük boyutlarda bir çarpışma.

Haber Tarihi: 26 Haziran 2008
Kaynaklar: www.sciam.com
news.nationalgeographic.com
www.nature.com