Baalzebub, ya da Sineklerin Tanrısı adı şeytana yakıştırılan adlardan biri. İnsanların kötülüğü için çalışan, onları doğru yoldan çevirmeye çalışan şeytanın adlarından biri, getirdiği yıkımları salgın hastalıkları belirtmek için sineklerin tanrısı biçiminde kullanılmıştı. Burada aynı zamanda bir aşağılama ve küçümseme de söz konusu. Oysa bu tanımlama belki de tarihöncesi dönemlerden kalma bir arketipi işaret ediyor olabilir.

Sineklerin Tanrısı’nı popüler kültüre sokan kişi William Golding. Bu isimde yazdığı ünlü romanında bir adaya düşen bir grup okullu gencin, gün geçtikçe nasıl vahşileştiğini, toplumsal kuralların dışına çıkıp içlerinde şiddeti, barbarlığı nasıl gün yüzüne çıkardıklarını anlatır. Bu kitabın 1963’te ve 1990’da sinema uyarlamaları da yapıldı. Kitabı okuyanlar ya da filmleri izleyenler, özellikle de batılı okurlar, “Sineklerin Tanrısı” ismine Hıristiyanlığın sıkça kullandığı bir terim olduğu için yabancı değiller. Öte yandan gerçek şu ki yaygın kültür tarih öncesindeki anlamı örtüyor.

Sineklerin Tanrısı, Baalzebub terimi ilk kez eski Sümer’de kullanılmış bir kavram. Sonraları Baalzebub, diğer Mezopotamya kültürlerinde olduğu gibi tüm Ortadoğu’ya yayılmış ve tapınılmaya başlamış. Eski çağlarda yaşayan Mezopotamyalılar şeytana tapan kişiler değiller elbette. Baalzebub’un şeytanla bir tutulması, tıpkı keçi ayaklı Pan, ya da çakal başlı Anubis örneklerinde olduğu gibi Hristiyanlık öncesi çoktanrılı dinlerin tanrılarının yanlış tanrılar, şeytanlar olarak kabul edilip halka aktarılması sonucu.

Sümerlerde halk için kullanılan kavramlardan biri “sinek”. Asillerden olmayan, halk yığınları için o dönemde, hep sinekler kadar çok, hem de sinekler kadar pis (?) görüldükleri için bu terim kullanılırmış. Soylu olmayan, o zamanın “karakafalarına”, aşağı görülen pis halka sinekler denilmesinden yola çıkarak sineklerin tanrısı denen kişinin, halkın arasından yükselen ve onları asillere karşı isyana sürükleyen bir kişi olması mümkün. Halkı tanrı-krala karşı kışkırttığı için ülkeden kovulan, bir ihtimal yandaşlarıyla birlikte ülkeden çıkarılan bu sineklerin tanrısı, sonradan din kitaplarına girecek kovulmuş şeytan metninin ilk örneğini teşkil ediyor olabilir.